Menu
  • صفحه اصلی
    • بخش انرژي با توجه به نقش دوگانه آن در خصوص تامين انرژي و درآمد ارزي كشور، زيربناي اصلي توسعه به شمار مي‌آيد و همواره داراي نقش بنيادي در بخشهاي اجتماعي ـ اقتصادي بوده است. بر اين اساس، ايجاد يك نظام يكپارچه از آمار و اطلاعات انرژي در كشور، با رويكرد مديريت صحيح اطلاعات، ايجاد هماهنگي بين مراكز توليد اطلاعات انرژي، يكسان سازي تعاريف، مفاهيم و روش هاي جمع‌آوري اطلاعات، دسترسي سريع مديران، كارشناسان و پژوهشگران حوزه انرژي به داده‌هاي دقيق و قابل اعتماد انرژي و در نهايت كمك به برنامه ريزي و سياستگذاري صحيح مديران در بخش انرژي از اهميت زيادي برخوردار است.

  • نمودار جریان انرژی
    • به‌طورکلی به‌منظور بررسي فرآيند توليد تا مصرف نهايي حامل هاي اوليه انرژي شامل نفت، گاز، زغال‌سنگ، سوخت‌های سنتي و انرژی‌های تجديدپذير و اطلاع از ميزان توليد و يا مصرف هر يك از آن‌ها در بخش هاي مختلف از تحليل جريان انرژي مبتني بر سيستم مرجع انرژي شامل سطوح انرژي اوليه، انرژي ثانويه و انرژي نهايي استفاده مي گردد. براين اساس مي توان اطلاعات سيستم انرژي كشور را از منابع توليد تا بخش هاي نهايي مصرف بر اساس قانون بقاي انرژي تراز نمود و تحولات آن را مورد تجزیه‌وتحلیل قرارداد.

  • ترازنامه هیدروکربوری
    • ترازنامه هيدروكربوري كشور با رويكرد تحليل جامع بخش انرژي هيدروكربوري و شناسايي تنگناها در بخشهاي عملياتي در گستره صنعت انرژي با تاكيد بر بخشهاي نفت و گاز در دو بخش با عنوانهاي هيدروكربوري و انرژي تنظيم شده است. در بخش هيدروكربوري وضعيت ذخاير، عمليات فرآورش و تبـديل و تبـادلات خـارجي كليـه حامـل هـاي انـرژي هيدروكربوري شامل نفت، گاز و زغال سنگ كشور و همچنين وضعيت جهاني آنها مورد تجزيه و تحليـل قـرار گرفته است. در بخش انرژي نيز حاملهاي انرژي هيدروكربوري به همراه ساير حاملهاي انرژي نظير انرژيهاي تجديدپذير و غيره از ديدگاه عرضه، مصرف، تلفات و بهينه‌سازي، تراز انرژي كل كشور و در نهايت شـاخص‌هـاي اقتصـادي/اجتمـاعي آن تجزيه و تحليل گرديده است.

  • دورنمای انرژی
    • دورنماي انرژي كشور از طريق مدلسازي توسعه داده شده به بررسي عملكردهاي فعلي و آتي بخشهاي توليد، تبديل و فرآورش، انتقال، واردات و صادرات نفت و گاز و ساير حامل‌هاي انرژي و در نهايت ارزيابي عرضه و تقاضاي كل انرژي در تعامل با بخشهاي اقتصادي و اجتماعي كه در ارتباط با سناريوهاي تحليل توسعه بخش انرژي انجام مي‌گيرد، بسترهاي لازم را جهت تحليل و امکان تصمیم‌گیری‌های آگاهانه و انتخاب مسیری مطمئن‌تر در توسعه بخش انرژي كشور فراهم‌ مي‌آورد.

  • پیوندها
    • در اين بخش آدرس وب گاه برخي از وزارتخانه ها، سازمان ها و موسسه هاي فعال در حوزه انرژي ارائه شده است

  • تبدیل واحدها
    • در اين بخش جداول مربوط به ضرايب تبديل واحدهاي انرژي كه در ترازنامه هيدروكربوري كشور به عنوان مبناي محاسبات مورد استفاده قرار گرفته‌اند، به تفكيك كميتهاي مختلف مانند ارزش حرارتي، جرم، حجم، واحدهاي انرژي، چگالي فرآورده‌هاي نفتي و پيشوندهاي SI ارائه شده‌اند.

  • ارتباط با ما
  • جستجو

فصل چهارم

فصل چهارم

موقعيت داخلي، منطقهاي و جهاني صنايع پتروشيمي كشور

صنعت پتروشیمی در ایران

خوراك و سوخت کارخانه‌های پتروشيمي

عملكرد كلي مقادير خوراك و سوخت مجتمع‏هاي پتروشيمي

فعالیت‌های بازرگاني شركت‌هاي تحت پوشش شركت ملي صنايع پتروشيمي

وضعيت جهاني

آنچه دراین بخش به آن پرداخته می شود

صنعت پتروشیمي ازجمله صنايعي است كه منابع سوختهاي فسیلي را به محصولات با ارزشافزوده بیشتر تبديل ميكند. بنابر تعريف، پتروشیمي به صنايعي گفته مي شود كه در آنها هیدروكربنهاي موجود در نفت خام و يا گاز طبیعي، پ ازآنجام فرآورش در فرآيندهاي شیمیايي به فرآوردههاي جديد شیمیايي و پتروشیمیايي تبديل ميشوند.

بخش چهارم پتروشیمی

صنعت پتروشیمی ازجمله صنایعی است كه منابع سوخت‌های فسیلی را به محصولات با ارزش‌افزوده بیشتر تبدیل می‌كند. بنابر تعریف، پتروشیمی به صنایعی گفته می شود که در آنها هیدروکربنهای موجود در نفت خام و یا گاز طبیعی، پس از انجام فرآورش در فرآیندهای شیمیایی به فرآورده‌های جدید شیمیایی و پتروشیمیایی تبدیل می‌شوند. شركت ملی صنایع پتروشیمی در جهت كسب ارزش افزوده از ذخایر سوخت‌های فسیلی كشور ایجاد شده است و وظیفه مدیریت و گسترش عملیات صنایع شیمیایی و پتروشیمیایی کشور و صنایع تبدیلی وابسته (صنایع پایین‌دستی پتروشیمی) را برعهده دارد. واحدهای پتروشیمی كشور، اغلب در جوار پالایشگاه‌های نفت، منطقةویژه اقتصادی عسلویه و منطقه ویژه اقتصادی بندرامام قرار دارندكه خوراك واحدهای بالادستی آنها از محصولات جانبی تاسیسات فوق‌الذكر (نظیر نفتا، گاز، اتان، مایعات و میعانات گازی) تأمین می‌شود. علاوه‌بر آن با احداث خط لوله اتیلن غرب از جنوب به شمال غرب كشور كه بهره‌برداری بخشی از آن در سال 1391 آغاز شده و بخش دیگری از آن نیز در سال های پس از آن آماده گردید، زمینه برای بهره‌برداری برخی از مجتمع‌های پتروشیمی در مسیر خط در نقاط مختلف كشور فراهم شده به طوری كه خوراك برخی از آنها در سال‌های 95-1391 از منطقه ویژه اقتصادی عسلویه (پتروشیمی كاویان) از طریق این خط تامین شده است‌‌.

1-4 موقعیت داخلی، منطقه ای و جهانی صنایع پتروشیمی كشور

در چارچوب اجرای سیاست‌‌های اصل44 قانون اساسی، شركت ملی صنایع پتروشیمی در ساختار جدید حاكمیتی، وظایف سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت عالیه بر روند توسعه صنعت پتروشیمی را دنبال می‌كند. در سال 1395، ظرفیت نصب‌شده پتروشیمی با اجرای طرح‌های جدید در پایان سال، 61/9 میلیون تن بود و میزان كل محصولات تولیدی مجتمع‌های پتروشیمی به 50/6 میلیون تن بالغ شد كه 82 درصد از ظرفیت نصب‌شده را تشكیل می‌دهد. مجموع محصولات تولیدی پتروشیمی ها در سال95 نسبت به سال 94، 8/76 درصد افزایش نشان می دهد. خوراك مجتمع های پتروشیمی نسبت به سال قبل در انواع خوراك فرآوده های نفتی 2/96 درصد کاهش، مایعات و میعانات گازی 0/96 درصد و گاز اتان 14/24 درصد افزایش نشان می‌دهد. وضعیت‌سهم تجارت، موقعیت و جایگاه جهانی و خاورمیانه‌ای صنایع پتروشیمی ایران‌درسال‌های1395-1388 در جدول 4-1 نشان داده شده است.

جدول فوق نشان می‌دهد كه سهم ایران در سال 1395 از ظرفیت تولید خاورمیانه نسبت به سال1394 کاهش 3/97 درصدی و نسبت به سال 1388 کاهش شدید 15/9 درصدی داشته است. سهم ایران از تجارت خاورمیانه با وجود رشد 25/32 درصدی در سه سال اخیر، همچنان در مقایسه با سهم‌ مذكور در سال‌های 89-1388، 10/21 درصد كاهش نشان می دهد.

2-4 صنعت پتروشیمی در ایران

واحدهای پتروشیمی كشور، اغلب در جوار پالایشگاه‌های نفت، منطقةویژه اقتصادی پارس جنوبی (عسلویه) و منطقه ویژه اقتصادی بندرامام قرار دارند كه خوراك واحدهای بالادستی آنها از محصولات جانبی تاسیسات فوق‌الذكر (نظیر نفتا، گاز، اتان، مایعات و میعانات گازی) تأمین می‌شود. علاوه‌بر آن با احداث خط لوله اتیلن غرب از جنوب به شمال غرب كشور و آغاز بهره‌برداری از بخش‌های تكمیل‌شدة آن از سال 1391، خوراك برخی از صنایع پتروشیمی غرب كشور در سال‌های 94-1391 از طریق این خط از اتیلن تولید شده توسط واحدهای اولفین واقع در منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی تأمین می‌شود. مطابق تقسیم‌بندی شركت ملی صنایع پتروشیمی، صنایع پتروشیمی كشور براساس پراكندگی جغرافیایی آنها در سه منطقه تقسیم‌بندی شده‌اند. گروه اول مجتمع‌های پتروشیمی واقع در منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر، گروه دوم مجتمع‌های پتروشیمی واقع در منطقه ویژه اقتصادی پارس (عسلویه) و گروه سایر كه كلیه مجتمع‌های دیگری كه غیر از این دو منطقه در كشور پراكنده هستند را شامل می‌شود. شكل (4-1) گروه‌بندی مجتمع‌های پتروشیمی كشور براساس پراكندگی جغرافیایی آن‌ها را نشان می‌دهد. همچنین نقشة شكل (4-2) جانمایی مجتمع‌های پتروشیمی منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر، نقشة شكل (4-3) جانمایی مجتمع‌های پتروشیمی منطقه ویژه اقتصادی پارس (عسلویه) را نشان می‌دهند.

1-2-4 طرح‌های جدید پتروشیمی

در سال 1395 شماری از طرح‌های صنعت پتروشیمی که برای مدت‌ طولانی نیمه‌کاره مانده بودند، تعیین تکلیف شده و روند توسعه آنها شتاب گرفته است. محل و مشخصات طرح‌های جدید پتروشیمی كه بهره‌برداری از آنها در سال 1395آغاز گردیده است، در جدول 4-2 نشان داده شده است.

شرح وضعیتی از طرح‌های افتتاح شده در سال 1395 مندرج در جدول 4-2 در زیر ارائه شده ‌است: – پتروشیمی تخت جمشید امکان تولید سالانه 45 هزار تن SBR PBR را دارد. خوراک این طرح شامل 45 هزار تن بوتادی ان و 6 هزار تن استایرن می باشد که به ترتیب از مجتمع های پتروشیمی امیرکبیر و پتروشیمی پارس (واقع در منطقه ویژه عسلویه) تامین می گردد. – مجتمع پتروشیمی لرستان كه از شركت‌های زیرمجموعه شركت پتروشیمی باختر به شمار می‌رود دارای بخش یوتیلیتی و واحدهای تولیدكننده بوتن-1 و پلی اتیلن سنگین/ سبك و خطی است كه خوراك واحدهای صنعتی پایین دستی را تامین می‌كند و در انواع مصارف پلاستیك مانند لوله، كابل، انواع فیلم‌ها و … كاربرد دارد. این مجتمع پتروشیمی سالانه توان تولید۳۰۰ هزار تن پلی اتیلن و ۳۰ هزار تن بوتن-١ را دارد. خوراک این مجتمع از طریق خط لوله اتیلن غرب تامین می شود. – پلی اتیلن سنگین/سبک خطی پتروشیمی مهاباد با ظرفیت 300 هزار تن و واحد بوتن -1 پتروشیمی مهاباد باظرفیت تولید 30 هزار تن گاز بوتن درسال به بهره‌برداری رسید. پیش از این نیز واحدهای سرویس های جانبی این شركت شامل واحد آب، هوا و ازت، برجهای خنك كننده و واحد تولید بخار نیز به بهره‌برداری رسیده بودند. خوراك ورودی به این مجتمع جدید 324 هزار تن اتیلن می باشد كه از طریق خط لوله اتیلن غرب تأمین می شود. – واحد تولید اتیلن گلایکول های پتروشیمی مرواریددر منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس (عسلویه) در سال 1395 به بهره‌برداری رسید. ظرفیت نامی تولید این واحد 500 هزار تن مونو اتیلن گلایكول ((MEG، 50 هزار تن دی اتیلن گلایکول (DEG) و نیز 4 هزار تن تری اتیلن گلایکول (TEG) در سال است. خوراک این واحد 340 هزار تن اتیلن و 368 هزار تن اکسیژن در سال است که از واحدهای اتیلن و UT تامین خواهد گردید. اتیلن گلایكول ها ماده اولیه تولید PET، ضدیخ، نرم کننده ها در نساجی، جاذب رطوبت در پالایشگاه ها و غیره می‌باشند. – اجرای عملیات احداث واحدهای آمونیاک و اوره گرانول پتروشیمی شهدای مرودشت از مهرماه سال 88 آغاز و عملیات راه‌اندازی آزمایشی در اسفندماه 94 به پایان رسید.هدف از اجرای این طرح تولید سالانه 670 هزار تن آمونیاک و یک میلیون و 70 هزار تن اوره گرانول است. این طرح در زمینی به وسعت 22 هکتار و با سرمایه‌گذاری 550 میلیون یورو و 4 هزار میلیارد ریال اجرا و به بهره‌برداری رسیده است. – فاز دوم پتروشیمی کاویان (الفین یازدهم) به عنوان یکی از بزرگترین طرح‌های توسعه‌ای در صنعت پتروشیمی در سال 1395 به بهره‌برداری رسید. این طرح دارای ظرفیت نامی تولید یك میلیون تن اتیلن و 80 هزار تن برش‌های سه كربنه و سنگین تر از خوراك ورودی اتان می‌باشد. اتیلن تولیدی در پتروشیمی کاویان با خط لوله اتیلن غرب به پتروشیمی‌های لرستان، کرمانشاه، ایلام ، اندیمشک، کرمانشاه، کردستان، مهاباد و میاندوآب ارسال خواهد شد و مازاد تولید نیز در پتروشیمی های منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر استفاده می‌شود. شكل 4-4 مسیر خط لوله اتیلن غرب و مراكز دریافت و تحویل اتیلن، ابتدا و انتهای قطعات و ظرفیت‌ها را در این خط نمایش می‌دهد در حال حاضر پتروشیمی کاویان تأمین كننده خوراك این خط لوله بوده و در سال‌های آتی با توسعه و تكمیل پتروشیمی گچساران با ظرفیت تولید سالانه یک میلیون تن اتیلن از خوراك اتان طرح بیدبلند2، این پتروشیمی نیز تأمین كننده خوراک اولیه طرح‌های پتروشیمی غرب كشور خواهد شد.

-واحد اسید سولفوریک پتروشیمی ارومیه روزانه ۱۵۰ تن اسید سولفوریک تولید می کند۵۰ درصد از تولید واحد اسید سولفوریک در پتروشیمی ارومیه مصرف و مابقی به استانهای همجوار و کشور ترکیه صادر می شود. با بهره برداری از واحد اسید سولفوریک این مجتمع پتروشیمی توسعه زنجیره ٩ واحد پایین دستی نیز در کنار واحد اسید سولفوریک اجرا خواهد شد؛ در سال 1395 تولید پتروشیمی ارومیه به حدود یکصد هزار تن می رسد که در این میان، ٥٠ هزارتن اسید سولفوریک،٤٠ هزارتن سولفات آمونیوم و ٤ هزارتن ملامین را روانه بازار می‌کند. -واحد پلی استایرن گروه صنعتی انتخاب با ظرفیت تولید ۲۵۰ هزار تن در سال پلی استایرن انبساطی در سال 1395 احداث شده که این طرح با سرمایه گذاری ارزی و ریالی به ترتیب حدود ۱۲۰ میلیون دلار و دو هزار میلیارد ریال به بهره برداری رسیده است. برآورد فروش سالانه محصولات این واحد حدود ۳۸۵ میلیون دلار بوده و خوراک طرح به میزان ۲۳۵ هزار تن در سال استایرن از پتروشیمی پارس تامین می‌شود. شرکت ارکان ساختار برتر آرمان مجری این طرح بوده است. این مجتمع در زمینی بالغ بر ۶ هکتار در شمال پارک استایرن واقع در فاز ۲ پتروشیمی عسلویه احداث شده است . خوراک این طرح مونومر استایرن ( از طریق پتروشیمی پارس به میزان ۲۳۵ هزارتن ) و پنتان توسط گروه انتخاب ( از طریق شرکت پترو صنعت نفتا لیان پارس ) تامین می گردد. -بهره برداری از فاز ۲ پتروشیمی کارون با راه اندازی واحد تولید محصول دی متیل فنیل دی ایزوسیانات (MDI) با ظرفیت سالانه ۴۰ هزار تن دربهمن ماه سال 1395 آغاز شد. فاز ۲ پتروشیمی کارون دارای ۵ واحد است که ۲ واحد در آذرماه سال ۹۴ تکمیل و عملیات راه اندازی ۳ واحد باقیمانده نیز از اردیبهشت ماه سال 1395 آغاز شد که در نهایت با تولید محصول دی متیل فنیل دی ایزوسیانات (MDI) در گریدهای مختلف و با خلوص بسیار بالا این فاز به بهره برداری کامل رسید.

3-4 خوراك و سوخت كارخانجات پتروشیمی

اولین کاربرد گاز طبیعی در صنعت پتروشیمی کاربرد خوراک است که تنها در مجتمع‌های تولید اوره و متانول اتفاق می‌افتد. در سال 13954 به میزان 16/05 میلیون مترمکعب در روز گاز طبیعی در این دو نوع مجتمع به‌عنوان خوراک مورد استفاده قرار گرفته است که این میزان معادل بیش از 36درصد از کل گاز طبیعی مورد استفاده در این صنعت است. دومین کاربرد گاز طبیعی در صنعت پتروشیمی که در بین تمامی انواع مجتمع‌های پتروشیمی همه‌گیر است، کاربرد سوخت است. در سال ۱۳۹5 روزانه به میزان 27/4 میلیون مترمکعب گاز طبیعی در کل مجتمع‌های پتروشیمی کشور به‌عنوان سوخت مورد استفاده قرار گرفته است که این میزان معادل 54 درصد باقیمانده از کل گاز طبیعی مورد استفاده در این صنعت است. درحال حاضر خوراك ورودی مجتمع‏ها به طوركلی از دو طریق تامین می گردد. مجتمع‏های جوار پالایشگاه‌های اصفهان، اراك و تبریز، خوراك مورد نیاز را مستقیماً از فرآورده‏های میانی پالایشگاه‌های مذكور و مجتمع پتروشیمی بندرامام خوراك را به وسیله خط لوله از پالایشگاه آبادان تامین می‏‌نمایند و سایر مجتمع‌‏ها از منابع گاز، مایعات و میعانات گازی برای خوراك استفاده می‏‌كنند. جدول4-3 عملكرد خوراك و سوخت صنعت پتروشیمی را در سال 1395 نشان می دهد.

1-3-4 خوراك مجتمع های پتروشیمی از پالایشگاه‌های كشور

جدول 4-4 میزان خوراك مجتمع های پتروشیمی را كه از پالایشگاه‌های داخلی تغذیه می‌شوند و به‌ترتیب براساس گزارشات سالیانه عملكرد پالایشگاه های نفت و گزارش مدیریت برنامه‌ریزی و توسعه شركت ملی صنایع پتروشیمی تنظیم گردیده، نشان می‌دهد.

2-3-4 تامین خوراك مجتمع‏‌های پتروشیمی از منابع گازی

جدول 4-5 میزان خوراك مجتمع‌های پتروشیمی را كه از گاز و محصولات حاصل از آن استفاده می‌كنند در دورة زمانی95-1385 نشان می‌دهد.

4-4 عملكرد كلی مقادیر خوراك و سوخت مجتمع‏‌های پتروشیمی

به‏طور كلی عملكرد مصرف مواد هیدروكربوری انرژی زا كه به عنوان سوخت و خوراك مجتمع های شركت‌ملی‌صنایع‌پتروشیمی و شركت‌های پتروشیمی واگذار شده، به تفكیك حامل‌های انرژی و میلیون بشكه معادل نفت‏خام در سال 1395 و در دوره زمانی 95-1385 ترتیب درجدول 4-5 و 4-6 نشان داده‌شده‌است. لازم به ذكر است كه بخشی از خوراك اتان ورودی به مجتمع های پتروشیمی ذكر شده در جدول 4-6 از مجتمع‌های بالادستی و بخش دیگری از آن از واحدهای اتان زدایی پالایشگاه‌های گاز (‌عمدتا از مجتمع عسلویه) ‌تامین می‌شود. بنابراین آنچه بعنوان خالص خوراك اتان ورودی به بخش پتروشیمی در جدول4-6 آورده شده است صرفا خوراك اتان تامین شده از پالایشگاه‌های گاز و خارج از مجتمع‌های پتروشیمی می‌باشد.

از آمار و اطلاعات جدول 4-6 چنین نتیجه می‌شودكه مقدار گاز طبیعی سبك خوراك (بدون گاز ترش خوراك مجتمع‌های پتروشیمی خارك و رازی)، كل سوخت گاز سبك كه در سال 1395 در مجتمع‌های پتروشیمی مصرف شده به ترتیب 5875/6 میلیون مترمكعب، 9638/1 میلیون متر مكعب (3957/3 میلیون مترمكعب واحدهای تاسیساتی در پتروشیمی های فجر و مبین و مابقی مصرف عملیاتی) بوده است. افزون برآن، كل اتان مصرف شده در سال 1395 در مجتمع‌های پتروشیمی كشور 4155/8 هزارتن بوده است. لازم به توضیح است كه گاز ترش خوراك پتروشیمی های خارك و رازی درسال1395 معادل2258/4 میلیون متر مكعب بوده است. از آمار جداول 4-5 و 4-6 نتایج كل خوراك و سوخت كه در مجتمع های پتروشیمی مصرف شده به همراه مقدار میلیون بشكه معادل نفت‌خام آن به تفكیك در جدول 4-8 ارائه گردیده است. چنانچه در جدول 4-7 ملاحظه می‌شود در سال 1395 مقدار 61/76 و 179/21 میلیون بشكه معادل نفت خام از مواد هیدروكربوری انرژی‌زا به‌ترتیب صرف تامین سوخت و خوراك پتروشیمی كشور شده كه به ترتیب نسبت به سال قبل 0/66 و 3/17 درصد افزایش نشان می‌دهد.

در جدول 4-8، میزان خوراك گاز و اتان صنایع پتروشیمی بر اساس چهار حامل گاز غنی، گاز ترش، گاز سبك مصرفی به عنوان خوراك و اتان حاصله از منابع بالادستی (كه خارج از صنایع پتروشیمی تولید می شود) محاسبه گردیده است. جزئیات این محاسبه در جدول4-8 ارایه شده‌است.

5-4 تولید مجتمع‌‏های پتروشیمی كشور

تولیدات كلی كارخانجات پتروشیمی كشور به همراه درصد استفاده از ظرفیت بالقوه مجتمع ها به شرح جدول 4-9 ارایه شده است. چنان‌كه ارقام در جدول مذكور نشان می دهد، درصد استفاده از ظرفیت بالقوه تولیدات مجتمع‌های پتروشیمی از 80درصد در سال 1394به 82درصد در سال 1395 افزایش یافته است. مجموع كل تولیدات مجتمع‌های پتروشیمی در سال 1395نسبت به سال قبل با افزایش 8/76 درصدی به 50/6 میلیون تن در سال رسیده است. چنان‌كه از جدول 4-9 مشهود است، بالاترین عملكرد تولید در مقایسه با ظرفیت اسمی به‌ترتیب مربوط به مجتمع‌های پتروشیمی: لاله، آرسپیا ساسول، نوری (بورزویه)، ازومیه، خاذک، پلی نار، پلیمر كرمانشاه و قائدبصیر با ظرفیت 100 درصد به بالا بوده‌اند. ارقام جدول 4-9 نشان می‌دهد كه ظرفیت بالقوه كل تولیدات محصولات پتروشیمی درسال 1395 حدود 61/9 میلیون‌تن‌درسال بوده، درحالی كه از این میزان امكان تولید50/6 میلیون تن محصول پتروشیمی وجود داشته است. براساس اظهارات مسئولین شركت پتروشیمی، مهمترین عوامل در عدم استفاده از ظرفیت خالی مجتمع‌ها را می‌توان ‌به افزایش مصارف بین‌واحدی یا میان مجتمعی ‌و همچنین نارسایی‌كیفیت‌ساخت تجهیزات، نارسایی دانش فنی كسب شده، كمبود خوراك‌وسایرعوامل مانند نارسایی‌های آموزشی و بهره برداری نامناسب نسبت‌داد.

6-4 فعالیت‌های بازرگانی شركت‌های تحت پوشش شركت ملی صنایع پتروشیمی

شركت ملی صنایع پتروشیمی در سال‌های اخیر با اولویت دادن به تأمین نیازهای داخل كشور نسبت به بخش صادرات و به تبع آن در رشد اقتصادی كشور نیز نقش قابل توجهی ایفا كرده است. فعالیت‌های بازرگانی برای شركت‌های صنایع پتروشیمی با توجه به فروش داخلی و صادراتی در سال 1395در جدول 4-10 ارائه شده است.

در نمودار 4-1 مقدار فروش کل، داخلی و صادرات محصولات پتروشیمی در سال 1395 برای شركت های موجود در منطقه ماهشهر، عسلویه و سایر مناطق نشان داده شده است.

در نمودار 4-2 مقادیر فروش داخلی، صادرات و فروش کل محصولات پتروشیمی در سال 1395 نشان داده شده است.

جدول 4-10 نشان می‌دهد از مجموع تولیدات محصولات پتروشیمی در سال 1395، حدود 37/78 میلیون تن در داخل و خارج كشور فروش رفته است. 16/2 میلیون تن آن با 15/7 درصد افزایش نسبت به سال قبل به فروش داخلی و 20/8 میلیون تن با 10/5 درصد افزایش نسبت به سال قبل به صادرات اختصاص یافته است. از نظر ارزشی، فروش داخلی و خارجی نسبت به سال قبل به‌ترتیب با22/99 درصدو 1/98 درصد افزایش روبه رو بوده است. شایان ذكر است كه حجم كل بار مالی فروش محصولات پتروشیمی ایران (با احتساب نرخ تسعیر ارز در بودجه وزارت نفت، 31400/9 ریال) در سال 1395 به حدود 19/288 میلیارد دلار رسید كه نسبت به سال گذشته (18/059 میلیارد دلار) حدود 6/51 درصد افزایش یافته است. در سال‌های گذشته با اعمال تحریم های ظالمانه كشورهای غربی صادرات محصولات پتروشیمی به اروپاكاهش یافت و به جای آن سایر بازارهای صادراتی توسط شركت بازرگانی پتروشیمی تقویت شدند به طوری كه محصولات پتروشیمی ایران به بازارهای هدف جایگزین چین، هندوستان، خاورمیانه، خاور دور، جنوب شرق آسیا، اروپا و مابقی به كشورهای آفریقایی صادر گردید. یكی از دستاوردهای توافق ایران و گروه 1+5 موافقت با آزادسازی صادرات محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های پلیمری ایران به كشورهای عضو اتحادیه اروپا بوده است كه از سال 1394 به منجر به ورود تدریجی محصولات پتروشیمیایی ایران به بازارهای اروپا شده است و این روند همچنان ادامه دارد.

7-4 وضعیت جهانی

جدول 4-11 وضعیت تولید محصولات پتروشیمیایی را در سه بخش در مناطق مختلف جهان در سال‌های 2015 و 2016 نشان می‌دهد.